Aleksander Alechin (ur. 31 października 1892 w Moskwie, zm. 24 marca 1946 w Estoril) był jednym z najwybitniejszych szachistów w historii i jedynym mistrzem świata, który zmarł, dzierżąc ten tytuł. Jego kariera, naznaczona zarówno genialnymi posunięciami na szachownicy, jak i burzliwymi wydarzeniami historycznymi, ugruntowała jego legendę jako wizjonera i agresywnego gracza. Na dzień dzisiejszy Aleksander Alechin miałby 131 lat, gdyby żył. Jego życie, choć związane z rosyjskim pochodzeniem, było głęboko naznaczone emigracją i przyjęciem francuskiego obywatelstwa, co otworzyło mu drogę do światowej kariery. Pomimo przeciwności losu, takich jak wojny i okresy niepewności, jego pasja do szachów i dążenie do mistrzostwa nigdy nie osłabły, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo teoretyczne i styl gry, który do dziś inspiruje pokolenia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 53 lata w chwili śmierci
- Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty, jego drugą żoną była Annelise Rüegg
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach
- Zawód: Arcymistrz szachowy, prawnik
- Główne osiągnięcie: Zdobycie i obrona tytułu Mistrza Świata w szachach
Podstawowe informacje o Aleksandrze Alechinie
Aleksander Aleksandrowicz Alechin przyszedł na świat 31 października 1892 roku w Moskwie, w rodzinie o zamożnych korzeniach. Jego ojciec, Aleksander Iwanowicz Alechin, pełnił funkcję radcy stanu, a matka, Anisja Iwanowna Alechina, pochodziła z rodziny bogatego przemysłowca. Ta pozycja społeczna zapewniła mu dostęp do wysokiej jakości edukacji, co stanowiło solidny fundament dla jego przyszłej kariery. Mimo rosyjskiego pochodzenia, burzliwe koleje losu sprawiły, że Aleksander Alechin w 1921 roku opuścił Rosję Radziecką i osiedlił się we Francji, gdzie w 1925 roku przyjął obywatelstwo. Studia prawnicze na Sorbonie, które ukończył, przyniosły mu w latach 30. przydomek „dr Alechin”. Jego życie zakończyło się tragicznie 24 marca 1946 roku w Estoril w Portugalii. W wieku 53 lat Aleksander Alechin zmarł, będąc jedynym mistrzem świata w historii, który opuścił ten świat, dzierżąc najwyższy tytuł szachowy. Okoliczności jego śmierci do dziś budzą pewne spekulacje, dodając tajemniczości do jego barwnej biografii.
Kariera szachowa Aleksandra Alechina
Początki i wczesne sukcesy
Talent szachowy Aleksandra Alechina ujawnił się bardzo wcześnie. Swoją pierwszą udokumentowaną partię rozegrał w wieku zaledwie 10 lat, uczestnicząc w turnieju korespondencyjnym, który rozpoczął się 3 grudnia 1902 roku. Jego rosnąca pozycja jako jednego z czołowych graczy w Rosji została potwierdzona w 1909 roku, kiedy to w wieku 16 lat zwyciężył w Wszechrosyjskim Turnieju Amatorskim w Petersburgu. To osiągnięcie było wyraźnym sygnałem jego przyszłych wielkich sukcesów.
Według powszechnie znanej anegdoty, tytuł „arcymistrza szachowego” został mu przyznany przez cara Mikołaja II po zajęciu trzeciego miejsca w prestiżowym turnieju w Petersburgu w 1914 roku. Plasując się za takimi legendami jak Emanuel Lasker i José Raúl Capablanca, młody Alechin udowodnił swoją przynależność do szachowej elity już na wczesnym etapie kariery.
Zdobycie tytułu Mistrza Świata
Kulminacyjnym momentem kariery Aleksandra Alechina było zdobycie tytułu Mistrza Świata w 1927 roku. W dramatycznym meczu rozegranym w Buenos Aires pokonał on niepokonanego wówczas mistrza świata, José Raúla Capablankę, wynikiem +6−3=25. To zwycięstwo było ogromnym zaskoczeniem dla całego szachowego świata, biorąc pod uwagę, że wcześniej Alechin nie zdołał wygrać ani jednej partii z Capablanką. Jego zdolność do pokonania tak silnego rywala w decydującym starciu świadczyła o jego niezwykłym geniuszu i determinacji.
Po zdobyciu mistrzowskiego tytułu, Alechin stał się prawdziwą ikoną szachów. Jego styl gry, charakteryzujący się niezwykłą agresją, wyobraźnią w ataku i perfekcyjną techniką pozycyjną, fascynował i budził respekt. Był powszechnie uznawany za jednego z najsilniejszych graczy swoich czasów, a jego pojedynki przyciągały uwagę tysięcy entuzjastów.
Utrata i odzyskanie tytułu
Droga Aleksandra Alechina do szczytu i utrzymania się na nim nie była pozbawiona zwrotów akcji. W 1935 roku, w wyniku niespodziewanego obrotu wydarzeń, utracił tytuł mistrza świata na rzecz Maxa Euwe. Ta porażka była szokiem, jednak zaledwie dwa lata później, w 1937 roku, Alechin zdołał odzyskać mistrzowską koronę w meczu rewanżowym. Ten sukces podkreślił jego niezłomność i zdolność do przezwyciężania trudności, demonstrując jego nieustępliwość w dążeniu do prymatu.
Po odzyskaniu tytułu, Alechin kontynuował swoją dominację na światowej scenie szachowej. W pierwszej połowie lat 30. XX wieku zwyciężał w najważniejszych turniejach z ogromną przewagą, co dla wielu potwierdzało jego status najlepszego szachisty w historii. Wprowadził również znaczące innowacje w teorii debiutów, czego przykładem jest debiut nazwany jego imieniem – „Obrona Alechina” (1.e4 Sf6). Jego wkład w rozwój szachowej myśli strategicznej jest nieoceniony.
Osiągnięcia w turniejach i Olimpiadach
Aleksander Alechin zapisał się w historii nie tylko jako mistrz świata, ale także jako niezwykle aktywny i utytułowany uczestnik turniejów. Jego wyczyny w grze symultanicznej „na ślepo” budziły powszechny podziw. W 1924 roku w Nowym Jorku zmierzył się jednocześnie z 26 przeciwnikami, nie patrząc na szachownicę, a rok później w Paryżu poprawił ten rekord, grając z 28 graczami. Te spektakularne dokonania świadczą o jego nadzwyczajnej zdolności koncentracji i fenomenalnej pamięci.
Jako reprezentant Francji, Alechin pięciokrotnie stawał na pierwszej szachownicy podczas Olimpiad Szachowych. W każdym z tych występów zdobywał indywidualne nagrody, co stanowi dowód jego niezmiennie wysokiej formy i kluczowego znaczenia dla drużyny. Jego wpływ na historię szachów jest niepodważalny, a jego nazwisko stało się synonimem geniuszu i niezrównanej pasji do tej królewskiej gry.
Życie prywatne Aleksandra Alechina
Małżeństwa
W życiu osobistym Aleksandra Alechina drugie małżeństwo odegrało kluczową rolę. 15 marca 1921 roku poślubił Annelise Rüegg, szwajcarską dziennikarkę i delegatkę Kominternu, która była od niego o trzynaście lat starsza. To właśnie ten związek umożliwił mu legalne opuszczenie Rosji i rozpoczęcie nowego rozdziału życia na emigracji we Francji, co okazało się decydujące dla jego dalszej kariery.
Wojna i okresy przełomowe w życiu Alechina
Internowanie i problemy podczas wojen
Wybuch I wojny światowej zastał Aleksandra Alechina w Niemczech, gdzie brał udział w turnieju w Mannheim. Jako obywatel wrogiego państwa, został wraz z innymi rosyjskimi graczami internowany w Rastatt. Ten okres stanowił dla niego trudne doświadczenie, naznaczone ograniczeniem wolności i niepewnością co do przyszłości. Kolejne lata wojny domowej w Rosji przyniosły mu dalsze dramatyczne przeżycia.
W 1919 roku, w trakcie rosyjskiej wojny domowej, Aleksander Alechin został oskarżony o współpracę z kontrwywiadem Białych. Został osadzony w celi śmierci przez odeską Czekę. W tym czasie na Zachodzie pojawiły się nawet pogłoski o jego śmierci, co odzwierciedlało napiętą atmosferę i realne zagrożenie, jakie panowały w tamtym burzliwym okresie. Te wydarzenia pokazują, jak silnie wydarzenia polityczne wpływały na życie nawet najbardziej wybitnych postaci.
Służba i działalność w okresach konfliktów
Pomimo życiowych trudności, Aleksander Alechin wykazywał również postawę obywatelską. Latem 1916 roku służył w Związku Miast, rosyjskim odpowiedniku Czerwonego Krzyża, na froncie austriackim, gdzie pomagał rannym żołnierzom. Ta działalność ukazuje mniej znany, ale ważny aspekt jego życia, podkreślając jego wrażliwość i gotowość do niesienia pomocy w obliczu tragedii.
Kontrowersje i niejasności związane z postacią Alechina
Relacje z nazistami
Podczas II wojny światowej Aleksander Alechin znalazł się w centrum kontrowersji związanych z jego współpracą z nazistowskim reżimem. Brał udział w turniejach organizowanych przez III Rzeszę na terenach okupowanych, co wzbudziło pytania o jego postawę polityczną i moralną w tak trudnym historycznie okresie. W 1941 roku w „Pariser Zeitung” opublikowano serię artykułów pod jego nazwiskiem, zatytułowaną „Szachy żydowskie i aryjskie”, które zawierały treści antysemickie. Choć po wojnie Alechin próbował się od nich dystansować, publikacje te na trwałe zaciążyły na jego reputacji, stanowiąc jeden z najciemniejszych epizodów jego biografii.
Zarzuty i spekulacje
Kariera Aleksandra Alechina była również przedmiotem innych zarzutów i spekulacji. Przez lata negocjacje dotyczące rewanżu z Capablancą kończyły się niepowodzeniem, częściowo z powodu wysokich wymagań finansowych ze strony Alechina, które mogły świadczyć o jego niechęci do kolejnego pojedynku lub chęci maksymalizacji zysku. Dodatkowo, niektórzy krytycy zarzucali mu publikowanie w swoich książkach wersji partii, które w rzeczywistości nie miały miejsca lub zostały przez niego celowo upiększone. Te zarzuty, choć trudne do jednoznacznego potwierdzenia, dodają kolejną warstwę złożoności do postaci tego wybitnego szachisty.
Podsumowanie i kluczowe fakty z życia Aleksandra Alechina
Aleksander Alechin, genialny szachista i jedyny mistrz świata, który zmarł z tytułem, przeszedł przez życie naznaczone zarówno wielkimi triumfami, jak i trudnymi momentami. Jego kariera, rozpoczęta w młodym wieku i zakończona śmiercią w 1946 roku, pozostawiła trwały ślad w historii szachów. Od zdobycia tytułu mistrza świata w 1927 roku, poprzez jego utratę i odzyskanie, po spektakularne występy w grze symultanicznej, Alechin udowodnił swój niezwykły talent i determinację. Mimo kontrowersji związanych z jego działalnością podczas II wojny światowej, jego wkład teoretyczny i innowacyjny styl gry nadal inspirują miłośników szachów na całym świecie. Aleksander Alechin zmarł w wieku 53 lat, ale jego dziedzictwo żyje w postaci analiz, teorii i legendy jednego z największych mistrzów w historii tej królewskiej gry.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Aleksandr Alechin rosyjski szachista zmarł w 1946 roku?
Tak, Aleksandr Alechin, wybitny rosyjski szachista, zmarł w 1946 roku. Jego śmierć nastąpiła w trakcie trwania jego panowania jako mistrza świata.
Na co zmarł Alechin?
Aleksandr Alechin zmarł z przyczyn naturalnych, prawdopodobnie na atak serca. Został znaleziony martwy w swoim pokoju w hotelu w Estoril w Portugalii.
Na czym polega strategia alechina?
Strategia Alechina charakteryzuje się agresywną grą, dążeniem do inicjatywy i atakowania króla przeciwnika. Często polega na tworzeniu złożonych sytuacji taktycznych, które wymagają od przeciwnika precyzyjnej obrony.
Kto był czwartym mistrzem świata w szachach?
Czwartym mistrzem świata w szachach był Aleksandr Alechin. Tytuł ten zdobył w 1927 roku, pokonując José Raúla Capablankę.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Alekhine
