Aleksandr Siergiejewicz Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku, jest powszechnie uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej oraz reformatora języka literackiego. Ten czołowy przedstawiciel rosyjskiego romantyzmu, który na rok przed śmiercią uzyskał zgodę na wydawanie własnego pisma literacko-społecznego „Sowriemiennik”, zmarł w Petersburgu w wyniku ran odniesionych w pojedynku w obronie honoru swojej żony, Natalii Nikołajewny Gonczarowej. Jako pisarz, wprowadził do literatury rosyjskiej elementy bajronizmu i stworzył postać typowego bohatera romantycznego w swoim wieloletnim dziele „Eugeniusz Oniegin”. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, obfitowało w burzliwe wydarzenia, artystyczne przełomy i dramatyczne momenty, które ukształtowały jego twórczość i ostatecznie doprowadziły do tragicznego końca. Jako reformator języka i główny przedstawiciel rosyjskiego romantyzmu, Puszkin pozostaje postacią kluczową dla zrozumienia rosyjskiej kultury i historii.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na czerwiec 2024 roku Aleksandr Puszkin miałby 225 lat.
- Żona/Mąż: Natalia Nikołajewna Gonczarowa.
- Dzieci: Czworo dzieci.
- Zawód: Poeta, dramaturg, prozaik, reformator języka literackiego rosyjskiego.
- Główne osiągnięcie: Uznawany za twórcę nowoczesnego języka literackiego rosyjskiego i najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej.
Aleksander Puszkin – Nadworny Poeta i Reformator Języka Rosyjskiego
Podstawowe informacje biograficzne
Aleksandr Siergiejewicz Puszkin urodził się 6 czerwca 1799 roku w Moskwie. Jest powszechnie uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej oraz reformatora rosyjskiego języka literackiego. Puszkin piastował funkcję kamerjunkiera, młodszego szambelana na dworze cesarza Mikołaja I Romanowa, co wiązało go oficjalnie ze strukturami państwowymi imperium. Jako główny przedstawiciel rosyjskiego romantyzmu, obok Michaiła Lermontowa, Puszkin zmarł 10 lutego 1837 roku w Petersburgu, w wyniku ran odniesionych w pojedynku, który był kulminacją dramatycznych wydarzeń związanych z obroną honoru jego żony.
Życie rodzinne i pochodzenie Aleksandra Puszczkina
Wpływy rodzinne i kulturowe
Na rozwój Aleksandra Puszczkina ogromny wpływ miał jego pradziadek, Abram Hannibal. Ten czarnoskóry Abisyńczyk przybył do Rosji jako niewolnik, jednak dzięki swojej mądrości zyskał przychylność cara Piotra I, który nadał mu szlachectwo. Równie kluczową rolę w jego edukacji kulturowej odegrała niania, Arina Rodionowna Jakowlewa. To ona przybliżyła młodemu poecie kulturę ludową, a także realne problemy i mentalność rosyjskich chłopów pańszczyźnianych, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości.
Małżeństwo
W lutym 1831 roku Aleksandr Puszkin poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową. Ceremonia zaślubin odbyła się w moskiewskiej cerkwi Wielkie Wniebowstąpienie. Małżeństwo to miało istotny wpływ na dalsze losy poety, a jego obrona honoru Natalii stała się bezpośrednią przyczyną jego śmierci.
Kariera literacka i twórczość Aleksandra Puszczkina
Edukacja i początki kariery
Edukacja Aleksandra Puszczkina rozpoczęła się w 1811 roku w elitarnym Liceum w Carskim Siole. To właśnie w murach tej placówki powstawały jego pierwsze debiutanckie utwory, w tym ody i elegie. Po ukończeniu szkoły w 1817 roku, Puszkin aktywnie włączył się w życie literackie, dołączając do grupy „Arzamas”. Grupa ta walczyła o wprowadzenie języka potocznego do poezji, co było rewolucyjnym podejściem w tamtych czasach. Jednocześnie poeta związał się z kółkiem „Zielona lampa”, które miało powiązania z ruchem dekabrystów, co w późniejszym okresie miało znaczące konsekwencje dla jego życia.
Najważniejsze dzieła i okresy twórczości
Przełomowym momentem w karierze Puszczkina było opublikowanie w 1820 roku poematu „Rusłan i Ludmiła”. Utwór ten przyniósł mu ogromny rozgłos i zapoczątkował w literaturze rosyjskiej modę na bajronizm, wprowadzając nowe prądy romantyczne. Dziełem życia poety jest poemat dygresyjny „Eugeniusz Oniegin”, nad którym pracował przez wiele lat, od 1823 do 1831 roku. W tym monumentalnym dziele Puszkin stworzył postać typowego bohatera romantycznego, ukazując jednocześnie panoramę życia rosyjskiej szlachty. Poeta jest również autorem znanych na całym świecie bajek dla dzieci, takich jak „Bajka o rybaku i złotej rybce” czy „Bajka o carze Sałtanie”, które do dziś bawią i pouczają kolejne pokolenia czytelników. W późniejszym okresie twórczości Puszkin zaczął eksplorować prozę, pisząc swoją pierwszą powieść historyczną pt. „Murzyn Piotra Wielkiego” od 1827 roku, pod silnym wpływem twórczości Waltera Scotta. Jego fascynacja historią zaowocowała również napisaniem „Historii Pugaczowa” oraz poematem „Jeździec miedziany”, który stanowił bezpośrednią odpowiedź na „Dziady” Adama Mickiewicza.
Działalność redakcyjna
W 1836 roku, zaledwie rok przed śmiercią, Aleksandr Puszkin uzyskał zgodę na wydawanie własnego pisma literacko-społecznego „Sowriemiennik”. Był to ważny krok w jego karierze, pozwalający mu na szersze dzielenie się swoimi przemyśleniami i promowanie nowych talentów literackich. Działalność ta podkreśla jego zaangażowanie w rozwój rosyjskiej kultury i myśli społecznej.
Kontrowersje, zsyłki i polityka Aleksandra Puszczkina
Konflikty z władzą
Działalność literacka Aleksandra Puszczkina często ocierała się o sprawy polityczne. Z powodu pisania utworów krytykujących tyranię i absolutyzm caratu, poeta został skazany na zsyłkę na południe Rosji. Okres ten, przypadający na lata 1824 i późniejsze, spędził w Kiszyniowie, Odessie, na Kaukazie i Krymie, gdzie kontynuował twórczość, czerpiąc inspiracje z otaczającej go przyrody i kultury. Po powrocie z wygnania Puszkin został uwolniony od zwykłej cenzury, jednak w zamian za to jego jedynym i osobistym cenzorem został sam cesarz Mikołaj I, co świadczyło o stałej uwadze władz skupionej na jego osobie. Przez znaczną część życia Puszkin był również inwigilowany przez tajnego agenta Aleksandra Boszniaka, a jego działania były stale raportowane do III Oddziału Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości, co pokazuje napięte relacje między poetą a reżimem carskim.
Stosunek do Polski i powstanie listopadowe
Aleksandr Puszkin wywołał znaczący skandal swoimi antypolskimi wierszami, takimi jak „Oszczercom Rosji” i „Rocznica Borodina”. Utwory te, napisane w kontekście powstania listopadowego w Polsce, doprowadziły do literackiej polemiki z Adamem Mickiewiczem, polskim wieszczem narodowym. Te wiersze, stanowiące wyraz carskiej propagandy, wywołały silne reakcje i pokazały skomplikowane relacje między narodami w tamtym okresie. Wspomnienie o powstaniu listopadowym i jego wpływie na postawę Puszkina jest istotnym elementem jego biografii politycznej.
Tragiczny finał i dziedzictwo
Śmierć w obronie honoru
Śmierć Aleksandra Puszczkina 10 lutego 1837 roku w Petersburgu była wynikiem dworskiej intrygi i pojedynku z Georges’em d’Anthèsem. Poeta zginął, broniąc honoru swojej żony Natalii. Tragiczne wydarzenia te wstrząsnęły rosyjskim społeczeństwem i stały się symbolem romantycznej tragedii. Mimo ogromnej sławy, władze obawiały się manifestacji związanych z pogrzebem, dlatego odbył się on po cichu na cmentarzu przyklasztornym w guberni pskowskiej, z dala od stolicy, co podkreślało obawy caratu przed potencjalnymi wystąpieniami społecznymi.
Upamiętnienie
Dziedzictwo Aleksandra Puszczkina jest nieocenione. Jego twórczość, obejmująca poezję, prozę i dramaty, wywarła fundamentalny wpływ na rozwój literatury rosyjskiej, a jego język stał się wzorem dla przyszłych pokoleń pisarzy. Wiele miejsc upamiętnia jego postać, w tym miejscowość noszącą jego nazwisko. Jego dzieła, takie jak „Eugeniusz Oniegin”, „Borys Godunow” czy „Jeździec miedziany”, są nadal czytane i cenione na całym świecie, świadcząc o ponadczasowości jego talentu i głębi jego artystycznej wizji. Puszkin pozostaje niekwestionowanym ikoną rosyjskiej kultury.
Najważniejsze dzieła Aleksandra Puszczkina
- „Rusłan i Ludmiła” (1820) – poemat zapoczątkowujący modę na bajronizm w literaturze rosyjskiej.
- „Eugeniusz Oniegin” (1823–1831) – poemat dygresyjny ukazujący bohatera romantycznego na tle życia rosyjskiej szlachty.
- „Bajka o rybaku i złotej rybce” – znana bajka dla dzieci.
- „Bajka o carze Sałtanie” – kolejna popularna bajka dla dzieci.
- „Murzyn Piotra Wielkiego” (od 1827) – pierwsza powieść historyczna, inspirowana twórczością Waltera Scotta.
- „Historia Pugaczowa” – dzieło historyczne.
- „Jeździec miedziany” – poemat historyczno-filozoficzny, będący odpowiedzią na „Dziady” Adama Mickiewicza.
- „Borys Godunow” – dramat historyczny, powstały podczas zesłania.
Kluczowe daty w życiu Aleksandra Puszczkina
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 6 czerwca 1799 | Narodziny w Moskwie. |
| 1811 | Rozpoczęcie nauki w Liceum w Carskim Siole. |
| 1817 | Ukończenie szkoły i dołączenie do grupy „Arzamas”. |
| 1820 | Publikacja poematu „Rusłan i Ludmiła”. |
| 1823–1831 | Pisanie poematu „Eugeniusz Oniegin”. |
| 1824 | Zamiana kary zsyłki na areszt domowy w Michajłowskim. |
| Luty 1831 | Ślub z Natalią Gonczarową. |
| 1836 | Uzyskanie zgody na wydawanie pisma „Sowriemiennik”. |
| 10 lutego 1837 | Śmierć w Petersburgu w wyniku ran odniesionych w pojedynku. |
Warto wiedzieć: Aleksandr Puszkin, mimo swojej wybitnej pozycji w literaturze rosyjskiej, doświadczył represji ze strony władz carskich, w tym zsyłki, co stanowiło znaczący element jego biografii.
Aleksandr Puszkin na zawsze zapisał się w historii jako twórca, który zrewolucjonizował język i literaturę rosyjską, a jego dzieła pozostają żywym świadectwem epoki romantyzmu. Jego życie, naznaczone zarówno geniuszem artystycznym, jak i burzliwymi konfliktami z władzą, stanowi poruszającą lekcję o pasji, honorze i cenie wolności twórczej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Puszkin znał polski?
Nie ma jednoznacznych dowodów na to, że Aleksander Puszkin znał język polski. Choć jego twórczość i zainteresowania często dotykały tematów związanych z Polską, nie świadczy to o biegłości językowej.
Na co zmarł Aleksander Puszkin?
Aleksander Puszkin zmarł w wyniku ran odniesionych w pojedynku. Został śmiertelnie postrzelony przez Georgesa d’Anthèsa, co doprowadziło do jego śmierci dwa dni później z powodu odniesionych obrażeń.
Co stało się z Aleksandrem Puszkinem?
Aleksander Puszkin zmarł w wieku 37 lat w Petersburgu. Przyczyną jego śmierci były obrażenia odniesione w pojedynku, który toczył się o honor jego żony.
O czym pisał Puszkin?
Puszkin pisał o szerokim spektrum tematów, w tym o miłości, honorze, wolności, historii Rosji oraz o życiu codziennym. Jego dzieła charakteryzują się głębokim psychologizmem postaci i mistrzowskim posługiwaniem się językiem rosyjskim.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Puszkin
