Edgar Degas: Malarz tancerek, twórczość i sztuka absyntu

0

Edgar Degas, właściwie Hilaire-Germain-Edgar De Gas, urodzony 19 lipca 1834 roku w Paryżu, był francuskim malarzem, rysownikiem i rzeźbiarzem, choć sam konsekwentnie odrzucał miano impresjonisty, określając siebie mianem „realisty”. Artysta zmarł 27 września 1917 roku w Paryżu, w wieku 83 lat, spędzając ostatnie lata życia w niemal całkowitej ciemności z powodu postępującej wady wzroku. Jego wszechstronna twórczość, obejmująca obrazy olejne, pastele, rzeźby z brązu i eksperymenty z fotografią, wywarła znaczący wpływ na historię sztuki, a jego dzieła do dziś cieszą się ogromnym zainteresowaniem na światowym rynku sztuki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 1917 roku miał 83 lata.
• Żona/Mąż: Nigdy nie założył rodziny.
• Dzieci: Brak danych o dzieciach.
• Zawód: Malarz, rysownik, rzeźbiarz.
• Główne osiągnięcie: Mistrzowskie uchwycenie ruchu w malarstwie, szczególnie tancerek baletowych, oraz nowatorskie podejście do kompozycji i perspektywy.

Podstawowe informacje o Edgarze Degas

Hilaire-Germain-Edgar De Gas, znany jako Edgar Degas, przyszedł na świat 19 lipca 1834 roku w Paryżu. Pochodził z zamożnej rodziny, jednak artysta świadomie uprościł pisownię swojego nazwiska. Zmarł 27 września 1917 roku, również w Paryżu. Mimo powszechnego zaliczania go do grona impresjonistów, sam artysta konsekwentnie unikał tego określenia, preferując miano „realisty”. Jego dorobek artystyczny jest niezwykle wszechstronny, obejmując malarstwo olejne, rysunki pastelami, rzeźby z brązu, grafiki oraz innowacyjne eksperymenty z fotografią, co czyni go postacią unikatową w historii sztuki.

Życie prywatne i rodzinne edgara degas

Pochodzenie i rodzina

Edgar Degas wywodził się z umiarkowanie zamożnej rodziny o międzynarodowych korzeniach. Był najstarszym z pięciorga dzieci bankiera Augustina De Gas oraz Célestine Musson De Gas, która była pochodzenia kreolskiego z Nowego Orleanu. To międzynarodowe tło rodziny odcisnęło swoje piętno na jego wczesnych doświadczeniach.

Warto wiedzieć: Edgar Degas był najstarszym z pięciorga dzieci Augustina De Gas i Célestine Musson De Gas.

Tragedia rodzinna i jej wpływ

W wieku zaledwie trzynastu lat Degas doświadczył głębokiej tragedii rodzinnej, jaką była śmierć matki. Od tego momentu kluczowy wpływ na jego wychowanie i formowanie się wczesnej młodości mieli ojciec oraz kilku nieżonatych wujów, którzy stanowili dla niego ważne oparcie.

Decyzja o bezżeństwie i poświęceniu sztuce

Przez całe swoje życie Edgar Degas pozostał kawalerem i nigdy nie założył własnej rodziny. Ta decyzja wynikała z jego głębokiego przekonania, że prawdziwy artysta powinien całkowicie poświęcić się sztuce, rezygnując z życia osobistego. Uważał, że pełne oddanie się twórczości jest kluczem do osiągnięcia mistrzostwa.

Spłata długów brata i jej konsekwencje

W 1874 roku, po śmierci ojca, Edgar Degas odkrył, że jego brat René zaciągnął ogromne długi biznesowe. Aby ocalić honor rodziny, artysta podjął drastyczne kroki – sprzedał swój dom oraz odziedziczoną kolekcję dzieł sztuki. Konieczność spłacenia długów brata zmusiła go do zarabiania na życie wyłącznie ze sprzedaży własnych prac, co znacząco wpłynęło na jego podejście do komercyjnego aspektu sztuki.

Kariera artystyczna edgara degas

Edukacja artystyczna i inspiracje

Formalną edukację artystyczną Edgar Degas rozpoczął w 1855 roku w prestiżowej École des Beaux-Arts. Tam studiował rysunek pod okiem Louisa Lamothe’a, kształcąc się w rygorystycznym stylu akademickim, który był bliski jego idolowi, Ingresowi. Zdobył tam solidne podstawy klasycznego malarstwa.

Pobyt we Włoszech i studium mistrzów

W latach 1856–1859 Degas przebywał we Włoszech, gdzie poświęcił czas na studiowanie dzieł wielkich mistrzów renesansu. Szczególną uwagę zwracał na prace Michała Anioła, Rafaela i Tycjana, czerpiąc inspirację z ich technik i kompozycji. Te włoskie doświadczenia ukształtowały jego artystyczne spojrzenie.

Debiut w Salonie Paryskim i przełom tematyczny

Debiut Degasa w oficjalnym Salonie Paryskim miał miejsce w 1865 roku z obrazem „Scena wojenna z okresu średniowiecza”. Dzieło to jednak przeszło niemal bez echa. Prawdziwy przełom w jego tematyce nastąpił w roku 1866, kiedy wystawił obraz „Upadek dżokeja”, sygnalizując tym samym swoje zainteresowanie współczesnymi tematami, co stało się znakiem rozpoznawczym jego prac.

Rola w organizacji wystaw impresjonistów

Edgar Degas odegrał kluczową rolę w organizacji ośmiu wystaw impresjonistów w latach 1874–1886. Mimo swojego zaangażowania, nieustannie kłócił się z innymi członkami grupy, co świadczy o jego niezależnym charakterze i silnych poglądach artystycznych. Jego udział w tych wydarzeniach podkreśla jego znaczenie w ruchu impresjonistycznym.

Styl i technika malarska edgara degas

Mistrzostwo w uchwyceniu ruchu

Edgar Degas był mistrzem rysunku, a jego twórczość cechowała obsesyjna dążność do uchwycenia ruchu. Ponad połowa jego dorobku artystycznego przedstawia tancerki baletowe, które stały się jego ulubionym tematem. Dynamika i płynność ruchu były dla niego kluczowe w tworzeniu dzieł.

Fascynacja tancerkami baletowymi

Tancerki pociągały Degasa nie tylko ze względu na ich fizyczność i dyscyplinę, ale także z powodu żmudnej pracy kulisami, która stanowiła nieodłączny element ich życia, a nie tylko efektowny występ na scenie. Artysta studiał ich ruchy i gesty, szukając autentyczności w ich codzienności.

Warto wiedzieć: Ponad połowa dorobku artystycznego Degasa przedstawia tancerki baletowe.

Nowatorskie kadrowanie i perspektywa

Degas wprowadził do malarstwa nowatorskie kadrowanie, przypominające ujęcia fotograficzne. Często ucinał postacie w połowie lub wybierał nietypowe, asymetryczne punkty widzenia, co nadawało jego obrazom realizmu i dynamiki. Ta kompozycja była odważna i przełomowa.

Ulubione tematy twórczości

Oprócz baletu, ulubionymi tematami Degasa były kąpiące się kobiety, wyścigi konne z dżokejami oraz portrety, które wyróżniały się głębią psychologiczną. Artysta potrafił uchwycić intymność i codzienność tych scen, tworząc dzieła o niezwykłej sile wyrazu.

Opanowanie techniki pasteli

W dojrzałym okresie twórczości Edgar Degas mistrzowsko opanował technikę pasteli. Nakładał je warstwowo, co pozwalało mu na uzyskanie efektu łączącego precyzję linii z ekspresyjnym kolorem. Ta technika pozwoliła mu na subtelne oddanie faktury i światła.

Eksperymenty z monotypią

Degas eksperymentował również z monotypią, techniką graficzną polegającą na malowaniu na metalowej płycie, a następnie odbijaniu jej na papierze. Często poprawiał swoje monotypie pastelami, tworząc unikalne efekty wizualne i łącząc różne formy artystyczne w jednym dziele.

Rzeźba w twórczości edgara degas

Pierwsza wystawiona rzeźba i wywołany skandal

Choć rzeźba stanowiła ważną część twórczości Degasa od lat 80. XIX wieku, za życia publicznie wystawił tylko jedną pracę – „Małą czternastoletnią tancerkę” w 1881 roku. Ta rzeźba wywołała skandal ze względu na użycie prawdziwych materiałów, takich jak tiulowa spódniczka i satynowa wstążka, oraz realistyczne przedstawienie młodej dziewczyny, co było wówczas odważnym podejściem.

Odkrycie rzeźb po śmierci artysty

Większość jego rzeźb, szacowana na około 150 sztuk wykonanych z wosku i gliny, została odkryta w jego pracowni dopiero po śmierci artysty w 1917 roku. Te woskowe modele były dla niego formą ćwiczenia, a nie produktem finalnym, co czyni ich pośmiertną sławę paradoksalną.

Pośmiertne odlewy rzeźb w brązie

Po śmierci Degasa, 74 jego rzeźby udało się odlać w brązie dla celów kolekcjonerskich. Pozwoliło to na zachowanie jego dorobku rzeźbiarskiego i udostępnienie go szerszej publiczności, ukazując kolejny wymiar jego artystycznego talentu.

Zdrowie i jego wpływ na twórczość

Odkrycie wady wzroku

Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, służąc w Gwardii Narodowej, Edgar Degas odkrył podczas ćwiczeń strzeleckich, że ma wadę wzroku. To odkrycie stało się dla niego życiową traumą i powracającym powodem do niepokoju.

Trauma związana z problemami ze wzrokiem

Wada wzroku znacząco wpłynęła na ewolucję stylu malarskiego Degasa. Artysta zmagał się z pogarszającym się wzrokiem przez wiele lat, co stanowiło dla niego ogromne wyzwanie w codziennej pracy artystycznej.

Zmiana techniki malarskiej z powodu pogarszającego się wzroku

Problemy ze wzrokiem pogorszyły się drastycznie po 1890 roku. Ta sytuacja zmusiła go do porzucenia malarstwa olejnego na rzecz pasteli i rzeźby, technik, które mógł tworzyć bardziej „na dotyk”, mniej polegając na precyzyjnym widzeniu detali. Było to przejście ku bardziej intuicyjnym metodom pracy.

Całkowite zaprzestanie pracy artystycznej

Około 1912 roku, ze względu na niemal całkowitą utratę wzroku, Edgar Degas musiał całkowicie zaprzestać pracy artystycznej. Ostatnie lata życia spędził niemal całkowicie niewidomy, co stanowiło smutny koniec dla tak wybitnego wizjonera.

Kontrowersje i poglądy edgara degas

Trudny charakter i konserwatywne poglądy

Edgar Degas znany był ze swojego trudnego, kłótliwego charakteru i konserwatywnych poglądów społecznych. Jego osobowość sprawiła, że wielu przyjaciół ostatecznie się od niego odwróciło, co świadczy o jego niezależności i braku kompromisów w kwestiach światopoglądowych.

Uprzedzenia antysemickie i sprawa Dreyfusa

Skandal wokół sprawy Dreyfusa ujawnił silne uprzedzenia antysemickie artysty. Doprowadziło to do zerwania kontaktów z jego żydowskimi przyjaciółmi, co stanowi mroczny aspekt jego biografii i ukazuje jego strony, które budziły kontrowersje.

Pseudonaukowe teorie i „Fizjonomie przestępców”

W serii „Fizjonomie przestępców” z 1881 roku Degas analizował rysy twarzy skazanych morderców. Wierzył wówczas w pseudonaukowe teorie o wrodzonej skłonności do zbrodni, co pokazuje jego zainteresowanie badaniami społecznymi, choć opartymi na przestarzałych i nieprawdziwych założeniach.

Ciekawostki z życia i twórczości edgara degas

Jedynym obrazem edgara degasa, który za jego życia trafił do zbiorów muzealnych, było dzieło „Biuro bawełny w Nowym Orleanie” z 1873 roku. Artysta był również zapalonym kolekcjonerem sztuki, gromadząc prace takich mistrzów jak El Greco, Manet, Pissarro, Cézanne, Gauguin, a nawet Van Gogh. Degas miał specyficzne podejście do natury – szydził z artystów malujących w plenerze, uważając taką pracę za mało wartościową w porównaniu ze studium w pracowni. Twierdził nawet, że gdyby był rządem, powołałby specjalną brygadę żandarmów do pilnowania artystów malujących na zewnątrz. Utrzymywał bliską, choć skomplikowaną relację z amerykańską malarką Mary Cassatt; oboje wzajemnie na siebie wpływali artystycznie. Często odwiedzał operę nie tylko jako widz, ale jako obserwator życia za kulisami, co dawało mu materiał do setek szkiców, w tym słynnych prac z cyklu „Kąpiące się kobiety”, które były nowatorskie, ponieważ pokazywały kobiety w intymnych, niepozowanych sytuacjach, bez idealizacji. Był jednym z pierwszych wielkich artystów, którzy na poważnie zajęli się fotografią, wykorzystując ją jako pomoc w kompozycji obrazów. Mimo bogactwa w młodości, pod koniec życia żył bardzo skromnie, skupiony wyłącznie na swojej gasnącej wizji i dawnych pracach. Jego upór w dążeniu do perfekcji sprawiał, że potrafił latami poprawiać jeden obraz, często odbierając go nabywcom, by nanieść kolejne zmiany. Choć kojarzony z delikatnością baletu, jego technika była surowa i analityczna. Wpływ Degasa na sztukę nowoczesną jest ogromny, szczególnie w zakresie kompozycji i odwagi w przedstawianiu codzienności. Jego rzeźby woskowe były dla niego formą ćwiczenia, a nie produktem finalnym, co czyni ich pośmiertną sławę paradoksalną. Degas uważał, że „sztuka nie jest tym, co widzisz, ale tym, co pozwalasz zobaczyć innym”. Do dziś pozostaje jednym z najdroższych i najchętniej wystawianych artystów w największych galeriach świata.

• Jedynym obrazem edgara degasa, który za jego życia trafił do zbiorów muzealnych, było dzieło „Biuro bawełny w Nowym Orleanie” (1873).
• Był zapalonym kolekcjonerem sztuki – zgromadził dzieła takich mistrzów jak El Greco, Manet, Pissarro, Cézanne, Gauguin, a nawet Van Gogh.
• Miał specyficzne podejście do natury – szydził z artystów malujących w plenerze, uważając taką pracę za mało wartościową w porównaniu ze studium w pracowni.
• Twierdził, że gdyby był rządem, powołałby specjalną brygadę żandarmów do pilnowania artystów malujących na zewnątrz.
• Utrzymywał bliską, choć skomplikowaną relację z amerykańską malarką Mary Cassatt; oboje wzajemnie na siebie wpływali artystycznie.
• Często odwiedzał operę nie tylko jako widz, ale jako obserwator życia za kulisami, co dawało mu materiał do setek szkiców.
• Jego prace z cyklu „Kąpiące się kobiety” były nowatorskie, ponieważ pokazywały kobiety w intymnych, niepozowanych sytuacjach, bez idealizacji.
• Był jednym z pierwszych wielkich artystów, którzy na poważnie zajęli się fotografią, wykorzystując ją jako pomoc w kompozycji obrazów.
• Mimo bogactwa w młodości, pod koniec życia żył bardzo skromnie, skupiony wyłącznie na swojej gasnącej wizji i dawnych pracach.
• Jego upór w dążeniu do perfekcji sprawiał, że potrafił latami poprawiać jeden obraz, często odbierając go nabywcom, by nanieść kolejne zmiany.
• Choć kojarzony z delikatnością baletu, jego technika była surowa i analityczna.
• Wpływ Degasa na sztukę nowoczesną jest ogromny, szczególnie w zakresie kompozycji i odwagi w przedstawianiu codzienności.
• Jego rzeźby woskowe były dla niego formą ćwiczenia, a nie produktem finalnym, co czyni ich pośmiertną sławę paradoksalną.
• Degas uważał, że „sztuka nie jest tym, co widzisz, ale tym, co pozwalasz zobaczyć innym”.
• Do dziś pozostaje jednym z najdroższych i najchętniej wystawianych artystów w największych galeriach świata.

Podsumowanie

Edgar Degas, artysta o niezłomnym duchu i wybitnym talencie, zrewolucjonizował sztukę XIX wieku poprzez swoje mistrzowskie uchwycenie ruchu, nowatorskie kompozycje i odważne podejście do przedstawiania codzienności. Mimo że sam dystansował się od impresjonizmu, jego wpływ na rozwój tej epoki i późniejsze kierunki artystyczne jest niezaprzeczalny. Jego życie, naznaczone osobistymi wyzwaniami, takimi jak postępująca wada wzroku, oraz kontrowersyjnymi poglądami, stanowi fascynujące świadectwo artysty, który poświęcił się sztuce bez reszty.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Edgar_Degas