Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, panował jako król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii w latach 1910–1936. Na styczeń 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin w 1865 roku. Jego panowanie przypadło na burzliwy okres I wojny światowej, podczas której, w obliczu nastrojów antyniemieckich, dokonał historycznej zmiany nazwy dynastii na Windsor. Był ojcem sześciorga dzieci, w tym przyszłych monarchów Edwarda VIII i Jerzego VI. Jego rządy ugruntowały pozycję monarchii w obliczu głębokich przemian społecznych i politycznych.
Jerzy V objął tron po śmierci swojego ojca, króla Edwarda VII, w 1910 roku. Jego panowanie, trwające blisko 26 lat, stanowiło okres znaczących przemian politycznych i społecznych w Wielkiej Brytanii i na świecie, naznaczony I wojną światową. Jako brytyjski król i cesarz Indii, Jerzy V stał się symbolem jedności narodowej w trudnych czasach.
Najważniejsze fakty:
- Wiek (na styczeń 2026): Ponad 160 lat od narodzin
- Żona/Mąż: Maria Teck
- Dzieci: Sześcioro, w tym Edward VIII i Jerzy VI
- Zawód: Król Zjednoczonego Królestwa, Cesarz Indii
- Główne osiągnięcie: Zmiana nazwy dynastii na Windsor w 1917 roku, symbol jedności narodowej w czasie I wojny światowej
Podstawowe informacje o Jerzym V
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przyszedł na świat 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham. Jego panowanie jako króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii trwało od 1910 do 1936 roku. W związku ze zmianami politycznymi, od 1927 roku jego tytuł oficjalnie brzmiał: król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Był również królem Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936, a od 11 grudnia 1931 roku do śmierci także królem Kanady.
Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń jego panowania była historyczna zmiana nazwy dynastii. W 1917 roku, w obliczu silnych nastrojów antyniemieckich podczas I wojny światowej, Jerzy V porzucił niemiecko brzmiącą nazwę Sachsen-Coburg-Gotha na rzecz brytyjskiego nazwiska Windsor. Decyzja ta miała na celu podkreślenie lojalności wobec narodu brytyjskiego i odcięcie się od niemieckich korzeni w czasie konfliktu.
Rodzina i życie prywatne Jerzego V
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz duńskiej księżniczki Aleksandry Duńskiej. Jego pochodzenie łączyło najważniejsze europejskie rody królewskie tamtego okresu, co podkreślało jego znaczenie w polityce i relacjach międzynarodowych. Jego matka, królowa Aleksandra, wniosła do brytyjskiej rodziny królewskiej wpływy duńskie, a ojciec – niemieckie.
Żoną Jerzego V była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron objęła tytuł królowej konsorty. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, trwał aż do śmierci króla w 1936 roku. Oboje byli silnie zaangażowani w życie państwa i narodu, a królowa Maria odgrywała ważną rolę w budowaniu wizerunku rodziny królewskiej.
Potomstwo Jerzego V
- Edward (późniejszy Edward VIII)
- Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
- Henryk (książę Gloucester)
- Jerzy (książę Kentu)
- Jan
- Maria
Para królewska miała sześcioro dzieci. Po śmierci Jerzego V w 1936 roku tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor. Edward VIII przeszedł jednak do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji w 1936 roku, co znacząco wpłynęło na dalsze losy monarchii brytyjskiej i doprowadziło do objęcia tronu przez jego młodszego brata, Jerzego VI.
Droga na tron i panowanie Jerzego V
Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie trwało blisko 26 lat i przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy, obejmujący I wojnę światową oraz głębokie przemiany społeczne i polityczne. Wcześniej, po śmierci królowej Wiktorii w 1901 roku, jego brat, książę Albert Wiktor, został następcą tronu, lecz zmarł niespodziewanie, co otworzyło drogę Jerzemu do objęcia tronu.
Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim. Była to uroczystość o symbolicznym znaczeniu, potwierdzająca jego władzę nad rozległym imperium brytyjskim, które w tym okresie osiągnęło swoje największe rozmiary. Koronacja była ważnym wydarzeniem, które miało na celu umocnienie autorytetu monarchii w obliczu nadchodzących wyzwań politycznych i społecznych.
Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku. Jego postawa w czasie I wojny światowej, a także późniejsze reformy i zmiany, uczyniły go kluczową postacią w historii brytyjskiej monarchii. Jerzy V był człowiekiem o silnym poczuciu obowiązku, starającym się sprostać wyzwaniom swojego czasu.
Nagrody i odznaczenia Jerzego V
Jako monarcha Zjednoczonego Królestwa, Jerzy V posiadał najważniejsze ordery królestwa. Do jego odznaczeń brytyjskich należały m.in. Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te prestiżowe odznaczenia podkreślały jego pozycję i znaczenie w hierarchii państwowej.
Jego status jako cesarza Indii znajdował odzwierciedlenie w licznych orderach kolonialnych i indyjskich. Był między innymi uhonorowany Orderem Gwiazdy Indii, Orderem Indii Brytyjskich I klasy oraz Orderem Imperium Indyjskiego. Te odznaczenia świadczyły o jego roli w zarządzaniu i reprezentowaniu rozległego imperium brytyjskiego.
Najważniejsze odznaczenia międzynarodowe Jerzego V
- Duński Order Słonia
- Rosyjski Order św. Andrzeja
- Pruski Order Orła Czarnego
- Hiszpański Order Złotego Runa
- Japoński Order Chryzantemy
Jerzy V posiadał również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, co świadczyło o jego aktywnych relacjach dyplomatycznych z innymi państwami. Te międzynarodowe wyróżnienia podkreślały jego pozycję jako głowy państwa na arenie światowej.
Kontekst historyczny i panowanie Jerzego V
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem I wojny światowej. Nastroje antyniemieckie panujące w społeczeństwie brytyjskim w tym czasie skłoniły króla do podjęcia historycznej decyzji o porzuceniu niemieckich tytułów i nazwiska rodowego. W 1917 roku rodzina królewska oficjalnie zmieniła nazwisko na brytyjskie Windsor, co miało symbolizować odcięcie się od wrogich Niemiec i wzmocnienie więzi z narodem.
Okres panowania Jerzego V obfitował w wyzwania dla rodziny królewskiej. Dotyczy to m.in. trudności związanych z wojną, jak i osobiste tragedie, w tym przedwczesną śmierć jego młodego syna, księcia Jana. Król Jerzy V musiał stawić czoła zmieniającemu się obliczu monarchii w XX wieku, co wymagało od niego elastyczności i determinacji.
W czasie I wojny światowej Jerzy V aktywnie wspierał krajową politykę i morale żołnierzy. Jego zaangażowanie w działania wojenne, choć głównie o charakterze symbolicznym, było postrzegane jako kluczowe dla utrzymania ducha narodowego. Odwiedzał brytyjskie bazy morskie i szpitale, okazując wsparcie dla walczących i poszkodowanych.
Zdrowie i śmierć Jerzego V
W końcowym okresie życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi kłopotami zdrowotnymi. Jego stan pogarszał się, co ostatecznie doprowadziło do jego zgonu. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham House, tradycyjnej wiejskiej rezydencji brytyjskich monarchów, w wieku 70 lat. Jego śmierć była znaczącym wydarzeniem, które przerwało jego wieloletnie panowanie i otworzyło drogę do objęcia tronu przez jego najstarszego syna.
Miejsce śmierci, Sandringham House, było świadkiem wielu ważnych momentów w jego życiu. Po wieloletnim sprawowaniu władzy, król spoczął w Kaplicy św. Jerzego na Zamku Windsor, zgodnie z tradycją monarchii brytyjskiej. Jego śmierć otworzyła drogę do objęcia tronu przez jego najstarszego syna, Edwarda VIII.
Ciekawostki związane z Jerzym V
W okresie swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, król Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii. Herb ten, z jego licznymi elementami heraldycznymi, symbolizował potęgę i rozległość imperium brytyjskiego w pierwszej połowie XX wieku. Reprezentował on historyczne i polityczne dziedzictwo Wielkiej Brytanii.
Jerzy V miał bliskie relacje z innymi europejskimi monarchami, co było odzwierciedleniem sieci powiązań rodzinnych i politycznych tamtych czasów. Jego kuzynem był cesarz niemiecki Wilhelm II, a także rosyjski car Mikołaj II. Te pokrewieństwa miały znaczący wpływ na dynamikę stosunków międzynarodowych, szczególnie w okresie poprzedzającym I wojnę światową.
Jednym z mniej znanych faktów z życia króla Jerzego V jest jego służba w Royal Navy. Jako młody człowiek, Jerzy Fryderyk Ernest Albert rozpoczął służbę jako kadet w Royal Navy w 1877 roku, a później awansował na kolejne stopnie. Lata służby w marynarce wojennej ukształtowały jego charakter i dały mu cenne doświadczenie życiowe. Odwiedzał brytyjskie bazy morskie w różnych częściach świata, co pozwoliło mu lepiej poznać imperium, którym później rządził.
Panowanie Jerzego V było okresem znaczących zmian, a jego zdolność do adaptacji, jak zmiana nazwiska dynastii w obliczu wojny, świadczy o jego determinacji w utrzymaniu stabilności monarchii. Król ten pozostaje ważną postacią w historii Wielkiej Brytanii, symbolem trwania i ewolucji w trudnych czasach.
Jerzy V był monarchą, którego panowanie przypadło na jeden z najbardziej złożonych i dynamicznych okresów w historii Wielkiej Brytanii. Jego zdolność do adaptacji, widoczna w historycznej zmianie nazwy dynastii, oraz jego rola jako symbolu jedności narodowej podczas I wojny światowej, ugruntowały jego pozycję jako kluczowej postaci XX-wiecznej monarchii brytyjskiej. Dziedzictwo Jerzego V, naznaczone zarówno wyzwaniami, jak i sukcesami, stanowi ważny rozdział w historii brytyjskiej rodziny królewskiej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł 20 stycznia 1936 roku z powodu ciężkiej choroby płuc, która była powikłaniem po grypie. Jego śmierć była wynikiem pogarszającego się stanu zdrowia, który narastał przez dłuższy czas.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V cierpiał na przewlekłe problemy z układem oddechowym, w tym na zapalenie oskrzeli i rozedmę płuc. Dodatkowo, w ostatnich latach życia zmagał się z dolegliwościami sercowymi.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Jerzy V miał sześcioro dzieci. Byli to Edward VIII, Jerzy VI, Maria, Henryk, Jerzy i Jan.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI cierpiał na znaczną wadę wymowy, zwaną jąkaniem. Pracował nad tym problemem przez całe życie, często korzystając z pomocy logopedy.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
