Jules Verne: Ojciec science fiction, dookoła świata z Juliuszem Gabrielem

0

Jules Gabriel Verne, urodzony 8 lutego 1828 roku, to jeden z najwybitniejszych francuskich pisarzy, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na rozwój literatury, a zwłaszcza gatunku science fiction. Na [bieżący miesiąc, rok] Jules Verne ma 196 lat. Był najstarszym z pięciorga rodzeństwa, a jego ojciec, Pierre Verne, był prawnikiem. Verne poślubił Honorine Anne Hébée du Fraysne de Viane, z którą miał syna Michela Verne’a. Jego dzieła, takie jak „W 80 dni dookoła świata” i „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi”, do dziś cieszą się ogromną popularnością i są nieustannie tłumaczone na wiele języków, co czyni go jednym z najczęściej tłumaczonych autorów na świecie.

Verne, często nazywany „ojcem fantastyki naukowej” obok H.G. Wellsa i Hugo Gernsbacka, zasłynął z niezwykłej umiejętności łączenia naukowych wizji przyszłości z porywającą fabułą. Jego powieści, stanowiące część monumentalnej serii „Voyages extraordinaires”, przenosiły czytelników w najdalsze zakątki Ziemi, pod jej powierzchnię, a nawet w głąb kosmosu, inspirując kolejne pokolenia odkrywców, naukowców i pisarzy. Mimo że przez lata w Anglosferze bywał postrzegany głównie jako autor literatury dla młodzieży, od lat 80. XX wieku jego reputacja jako błyskotliwego twórcy awangardowego znacząco wzrosła, potwierdzając jego pozycję jako jednego z najważniejszych pisarzy w historii literatury światowej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [bieżący miesiąc, rok] Jules Verne ma 196 lat.
• Żona/Mąż: Honorine Anne Hébée du Fraysne de Viane
• Dzieci: Michel Verne
• Zawód: Pisarz, dramaturg
• Główne osiągnięcie: Stworzenie gatunku science fiction i napisanie przełomowych powieści, takich jak „W 80 dni dookoła świata” i „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi”.

Dane biograficzne Jules Verne

Pochodzenie i młodość

Jules Gabriel Verne urodził się 8 lutego 1828 roku w Nantes, we Francji. Dom, w którym przyszedł na świat, znajdował się przy Rue Olivier-de-Clisson 4 na wyspie Île Feydeau. Pisarz zmarł 24 marca 1905 roku w wieku 77 lat w mieście Amiens, w regionie Pikardia. Jego ciało spoczęło na cmentarzu Cimetière de La Madeleine w tym samym mieście, gdzie do dzisiaj znajduje się jego miejsce pochówku.

Od 1979 roku Jules Verne niezmiennie zajmuje drugie miejsce na liście najczęściej tłumaczonych autorów na świecie, plasując się tuż za Agathą Christie, a wyprzedzając Williama Shakespeare’a. Rok 2005, czyli 100 lat po jego śmierci, został oficjalnie ogłoszony we Francji „Rokiem Jules’a Verne’a”.

Znaczenie i dziedzictwo literackie

W kręgach literackich, Jules Verne często dzielony jest z H.G. Wellsem i Hugo Gernsbackiem prestiżowy, choć nieformalny tytuł „ojca fantastyki naukowej” (science fiction). Tytuł ten jest wyrazem uznania dla pionierskiego charakteru jego twórczości, która wyprzedzała epokę i inspirowała rozwój nauki i techniki. Jego powieści ukazywały możliwości, jakie niesie ze sobą postęp technologiczny, jednocześnie niosąc głębokie przesłanie o ludzkiej ciekawości i dążeniu do poznania nieznanego. Książki Julesa Verne’a ilustrowali często wybitni artyści, co dodawało ich wydaniom wyjątkowego charakteru.

Jules Verne jest autorem, którego dzieła od lat stanowią fundament literatury przygodowej i science fiction. Jego wpływ na kulturę jest nie do przecenienia – od inspiracji dla naukowców i wynalazców, po niezliczone adaptacje filmowe, teatralne i muzyczne. Jego zamiłowanie do precyzyjnego opisu technologii, geografii i zjawisk naturalnych sprawia, że jego książki są nie tylko fascynującą rozrywką, ale także źródłem wiedzy. „Voyages extraordinaires” to cykl, który na stałe wpisał się w kanon literatury światowej, a postacie takie jak kapitan Nemo stały się ikonami popkultury.

Życie prywatne Jules Verne

Rodzina pochodzenia

Ojciec Jules Verne’a, Pierre Verne, pochodził z miasta Provins i wykonywał zawód prawnika. Ta profesja miała kluczowy wpływ na wczesne plany zawodowe młodego Julesa, ponieważ ojciec widział go jako swojego następcę w kancelarii. Matka pisarza, Sophie Allotte de La Fuÿe, wywodziła się z lokalnej rodziny nawigatorów i armatorów z Nantes. Rodzina matki posiadała dalekie szkockie korzenie, co mogło zaszczepić w młodym Verne’u fascynację morzem i dalekimi podróżami, które później stały się motywem przewodnim jego twórczości.

Jules był najstarszym z pięciorga rodzeństwa. Miał młodszego brata Paula, urodzonego w 1829 roku, oraz trzy siostry: Anne „Anna” (ur. 1836), Mathilde (ur. 1839) i Marie (ur. 1842).

Małżeństwo i dzieci

10 stycznia 1857 roku Jules Verne poślubił Honorine Anne Hébée du Fraysne de Viane. Z tego małżeństwa narodził się jedno biologiczne dziecko pisarza – syn Michel Verne. Oprócz własnego syna, Verne wychowywał także dwie pasierbice swojej żony z poprzedniego małżeństwa: Valentine i Suzanne Morel. Rodzina, choć z pewnością stanowiła ważne wsparcie, była również źródłem trosk i wyzwań dla pisarza, który często podróżował i poświęcał wiele czasu swojej twórczości.

Warto wiedzieć: Synem Julesa Verne’a był Michel Verne, który również związał się z literaturą i pomagał ojcu w pracy nad niektórymi dziełami.

Związki uczuciowe

W młodości, Jules Gabriel Verne przeżył nieszczęśliwą miłość do swojej kuzynki Caroline. W 1847 roku Caroline wyszła za mąż za 40-letniego Émile’a Dezaunaya, co według biografów trwale wpłynęło na melancholijny ton jego wczesnej twórczości literackiej. Kolejnym bolesnym zawodem miłosnym była relacja z Rose Herminie Arnaud Grossetière. Rodzice dziewczyny nie zgodzili się na jej ślub z niepewnym finansowo studentem, wydając ją za bogatego właściciela ziemskiego w 1848 roku. Te doświadczenia z pewnością ukształtowały jego wrażliwość i wpłynęły na sposób, w jaki przedstawiał relacje międzyludzkie w swoich powieściach.

Kariera literacka i zawodowa Jules Verne

Początki kariery i wpływy

Kariera literacka Jules Verne’a rozpoczęła się od pisania sztuk teatralnych, na które silny wpływ wywarł Victor Hugo. Jego debiutem scenicznym była komedia „Les Pailles rompues”, wystawiona w 1850 roku, przy której pomocy Alexandre Dumas fils. W 1851 roku Verne nawiązał współpracę z magazynem „Musée des familles”, gdzie publikował artykuły edukacyjne o geografii i historii. W swoich tekstach umiejętnie łączył fakty naukowe z angażującą fikcją literacką, co stanowiło zapowiedź jego późniejszych, wielkich dzieł.

Współpraca z wydawcą

Przełomowym momentem w karierze Jules Verne’a była jego współpraca z wydawcą Pierre-Julesem Hetzelem. To właśnie ta relacja doprowadziła do powstania monumentalnej serii „Voyages extraordinaires” (Niezwykłe podróże). Seria ta obejmowała takie bestsellery jak „Podróż do wnętrza Ziemi” (1864) czy „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi” (1870). Hetzel odegrał kluczową rolę w kształtowaniu wizji Verne’a, zachęcając go do tworzenia powieści, które łączyłyby edukację z rozrywką, popularyzując naukę i geografię poprzez literackie przygody. Ich długotrwała i owocna współpraca była fundamentem sukcesu pisarza.

Praca w teatrze

Przez pewien czas Jules Verne pracował jako sekretarz w Théâtre Lyrique w Paryżu. Ta praca nie tylko zapewniała mu stabilne zatrudnienie, ale także pozwalała na rozwijanie talentu dramatycznego. W tym okresie pisał i wystawiał opery komiczne, często we współpracy z kompozytorem Aristide Hignardem. Choć jego późniejsza sława opiera się głównie na powieściach, doświadczenia teatralne z pewnością wpłynęły na jego umiejętność budowania dramaturgii i kreowania żywych postaci.

Publikacje i współpraca z magazynami

Oprócz pracy nad serią „Voyages extraordinaires”, Jules Verne aktywnie publikował w różnych magazynach. Współpraca z „Musée des familles” w 1851 roku była wczesnym przykładem jego zainteresowania popularyzacją wiedzy. Jego artykuły, łączące naukę z literaturą, zapowiadały przyszłe sukcesy. Choć w Anglosferze przez lata był postrzegany głównie jako autor książek dla dzieci, co wynikało z niedoskonałych i ocenzurowanych tłumaczeń, od lat 80. XX wieku jego reputacja jako poważnego pisarza awangardowego znacząco wzrosła. To uznanie podkreśla głębię i innowacyjność jego dzieł, które wykraczały poza ramy literatury młodzieżowej.

Najważniejsze osiągnięcia i nagrody Jules Verne

Sukcesy literackie

Powieść „W 80 dni dookoła świata”, wydana w 1872 roku, stała się jednym z największych sukcesów komercyjnych XIX wieku. Jej niezwykła popularność przełożyła się na liczne adaptacje teatralne i operowe, które powstawały jeszcze za życia autora. Książka ta, podobnie jak „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi” (1870) i „Podróż do wnętrza Ziemi” (1864), utrwaliła pozycję Jules Verne’a jako mistrza powieści przygodowej i fantastyczno-naukowej. Te dzieła, będące częścią cyklu „Voyages extraordinaires”, do dziś pozostają jednymi z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych utworów w literaturze światowej, a ich wpływ widoczny jest w niezliczonych późniejszych dziełach.

Warto podkreślić, że dzieła Verne’a, takie jak „Dzieci kapitana Granta”, „Tajemnicza wyspa” czy przygody kapitana Nemo w „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi”, stanowią kamienie milowe literatury przygodowej. Ich innowacyjność polegała na precyzyjnym opisywaniu technologii i zjawisk naukowych, które w tamtych czasach były na granicy wyobrażeń, a często stanowiły proroctwo przyszłych odkryć. Motyw podróży przez ocean atlantycki, a także eksploracja najdalszych zakątków globu, były dla czytelników fascynującym oknem na świat, którego jeszcze nie znali.

Uznanie formalne

W 1892 roku Jules Verne został uhonorowany Orderem Legii Honorowej w stopniu Oficera. Było to oficjalne uznanie jego ogromnych zasług dla kultury francuskiej i literatury światowej. Nagroda ta podkreślała znaczenie jego twórczości dla rozwoju francuskiej tożsamości narodowej i kulturowej, a także jego rolę w kształtowaniu światowej literatury. Pośmiertnie, w 2005 roku, Francja ogłosiła „Rok Jules’a Verne’a”, celebrując setną rocznicę jego śmierci i potwierdzając jego nieprzemijające znaczenie.

Kluczowe dzieła i ich rok wydania

Ciekawostki z życia Jules Verne

Legenda o ucieczce

Istnieje legenda, stworzona przez jego siostrzenicę, według której 11-letni Jules próbował uciec z domu jako chłopiec okrętowy na statku „Coralie”. Jego celem było zdobycie koralowego naszyjnika dla kuzynki. Choć jest to anegdota, świadczy o wczesnej skłonności młodego Verne’a do przygód i marzeń o dalekich wyprawach, które tak barwnie opisywał w swoich późniejszych powieściach.

Doświadczenia z okresu studiów

Podczas studiów w Paryżu, Jules Gabriel Verne był świadkiem wydarzeń rewolucji 1848 roku i powstania Drugiej Republiki. Opisywał w listach do rodziny zbombardowane miasto i barykady na ulicach, co stanowiło silne przeżycie i z pewnością wpłynęło na jego postrzeganie świata i społeczeństwa. W tym samym roku, gdy był świadkiem rewolucji, jego romantyczna relacja z Rose Herminie Arnaud Grossetière zakończyła się niepowodzeniem z powodu sprzeciwu rodziców.

Poglądy na służbę wojskową

Jules Verne był zdeklarowanym przeciwnikiem służby wojskowej. Kiedy w 1851 roku uniknął poboru dzięki losowaniu, napisał do ojca, że życie żołnierza wymaga porzucenia wszelkiej godności. Ten pogląd odzwierciedla jego indywidualizm i niechęć do konformizmu, cechy, które można dostrzec również w jego literackich bohaterach, często buntownikach i odkrywcach działających na własnych zasadach. Jego stosunek do wojska mógł wynikać z doświadczeń wojennych, których był świadkiem lub z ogólnego przekonania o wyższości cywilizacji i postępu nad przemocą.

Kluby towarzyskie

Jako młody człowiek, Jules Verne założył wraz z dziesięcioma przyjaciółmi klub kolacyjny dla kawalerów o nazwie „Onze-sans-femme” (Jedenastu bez żony). Nazwa ta miała celebrować jego niezależność i zatrudnienie w teatrze, odzwierciedlając jego ówczesny styl życia i dążenie do swobody. Klub ten był prawdopodobnie miejscem spotkań towarzyskich i wymiany myśli, co mogło dodatkowo inspirować jego twórczość i poszerzać horyzonty.

Inspiracje z dzieciństwa

Motyw „robinsonady”, czyli historii rozbitka na bezludnej wyspie, towarzyszył Jules Verne’owi od 6. roku życia. Jego nauczycielka, pani Sambin, opowiadała uczniom, że jej zaginiony mąż kapitan na pewno powróci jak Robinson Crusoe. Ta opowieść z dzieciństwa z pewnością wywarła głęboki wpływ na wyobraźnię młodego Verne’a, inspirując go do późniejszego stworzenia takich dzieł jak „Dzieci kapitana Granta” czy „Tajemnicza wyspa”, które często poruszają tematy przetrwania i adaptacji w ekstremalnych warunkach.

Choć sam nie podróżował po świecie w takim stopniu, jak jego bohaterowie, to jego powieści często przenosiły czytelników w najdalsze i najbardziej egzotyczne zakątki globu. Jego dzieła, takie jak „W 80 dni dookoła świata”, inspirowały do odkrywania świata i pokonywania barier geograficznych. Powieść ta, wydana w 1872 roku, stała się jednym z największych sukcesów komercyjnych XIX wieku, a jej popularność przełożyła się na liczne adaptacje teatralne i operowe jeszcze za życia autora.

Jules Verne, autor takich arcydzieł jak „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi” (1870) czy „Podróż do wnętrza Ziemi” (1864), nie tylko tworzył fascynujące historie, ale także przewidywał przyszłość. Jego książki, często ilustrowane przez wybitnych artystów, takie jak Jules Férat czy George Roux, były nie tylko literackim wydarzeniem, ale także wizualną ucztą. Choć przez lata w Anglosferze bywał postrzegany głównie jako autor książek dla dzieci, od lat 80. XX wieku jego reputacja jako poważnego pisarza awangardowego znacząco wzrosła. Jego wpływ na literaturę science fiction jest nieoceniony, a postać kapitana Nemo z „Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi” stała się symbolem innowacyjności i odwagi.

Przez całe życie Jules Verne zmagał się z problemami zdrowotnymi. Przez większość życia cierpiał z powodu bolesnych skurczów żołądka, które uważał za przypadłość dziedziczną po stronie rodziny swojej matki. Dodatkowo, w 1851 roku doznał pierwszego z czterech ataków paraliżu twarzy. Mimo tych trudności, Verne pozostawał płodnym pisarzem, tworząc dzieła, które do dziś inspirują i bawią czytelników na całym świecie.

Podsumowując, Jules Verne pozostaje jednym z najbardziej wpływowych pisarzy w historii, którego wizjonerskie dzieła nieustannie fascynują i inspirują kolejne pokolenia czytelników i twórców, umacniając jego pozycję jako niezaprzeczalnego klasyka literatury światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jules_Verne