Kahlil Gibran – Prorok, pisarz i malarz. Życie Khalila Gibrana

0

Kahlil Gibran, wszechstronny pisarz, poeta i artysta wizualny, urodził się 6 stycznia 1883 roku. Na czerwiec 2024 roku ma 141 lat. Uznawany za czołowego przedstawiciela nowoczesnej literatury arabskiej, zasłynął przede wszystkim jako autor bestsellerowego „Proroka”, dzieła przetłumaczonego na ponad 100 języków, które ugruntowało jego światową sławę. Jego życie osobiste, naznaczone trudnymi doświadczeniami i głębokimi relacjami, stanowiło ważny element jego artystycznej drogi.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 141 lat (na czerwiec 2024)
• Żona/Mąż: Brak (choć krótko zaręczony z Mary Haskell)
• Dzieci: Brak
• Zawód: Pisarz, poeta, artysta wizualny
• Główne osiągnięcie: Autor bestsellerowego „Proroka”, znaczący wpływ na literaturę arabską i światową.

Kim był Kahlil Gibran? Podstawowe informacje i pochodzenie

Prawdziwe nazwisko artysty brzmiało Gibran Khalil Gibran, co zgodnie z libańską tradycją oznacza, że Khalil było imieniem jego ojca, a Gibran nazwiskiem rodowym. W świecie anglojęzycznym znany jest jednak jako Kahlil Gibran, co jest wynikiem błędu w pisowni, dodania litery „h”, który miał miejsce podczas jego rejestracji w szkole w Bostonie w 1895 roku. Kahlil Gibran przyszedł na świat 6 stycznia 1883 roku w malowniczej wiosce Bsharri, położonej w ówczesnym Autonomicznym Okręgu Góry Liban w Imperium Osmańskim, na terenie dzisiejszego Libanu. Choć sam odrzucał miano filozofa, jego wszechstronność zawodowa zapisała go w historii jako artystę multidyscyplinarnego – był uznanym pisarzem, poetą, a także artystą wizualnym, malarzem i rysownikiem. Jest uważany za czołowego przedstawiciela nowoczesnej literatury arabskiej.

Kahlil Gibran zmarł 10 kwietnia 1931 roku w Nowym Jorku, w wieku zaledwie 48 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci była marskość wątroby oraz początki gruźlicy w jednym płucu. Mimo stosunkowo krótkiego życia, jego dorobek artystyczny i literacki wywarł znaczący wpływ na kulturę światową, a jego dzieła pozostają aktualne do dziś.

Życie rodzinne i osobiste Kahlila Gibrana

Kahlil Gibran dorastał w trudnych warunkach materialnych. Jego rodzicami byli Khalil Sa’ad Gibran oraz Kamila Rahmeh, która była córką maronickiego księdza. Miał dwoje młodszych sióstr, Mariannę i Sultanę, oraz starszego przyrodniego brata, Boutrosa. Sytuacja rodziny uległa dramatycznemu pogorszeniu w 1891 roku, kiedy to ojciec Gibrana, pracujący wówczas jako poborca podatkowy, został oskarżony o sprzeniewierzenie funduszy i uwięziony. Władze osmańskie skonfiskowały cały majątek rodziny, pogrążając ich w jeszcze większej biedzie.

25 czerwca 1895 roku, nie czekając na zwolnienie męża z więzienia, Kamila Gibran podjęła decyzję o emigracji do Stanów Zjednoczonych. Zabrawszy ze sobą dzieci, wyjechała do Nowego Jorku, a następnie osiedliła się w bostońskim South End. Rok 1902 i 1903 okazały się dla młodego Gibrana niezwykle traumatyczne. W kwietniu 1902 roku na gruźlicę zmarła jego 14-letnia siostra Sultana. Zaledwie rok później, w marcu 1903 roku, ta sama choroba zabiła jego brata Boutrosa. Trzy miesiące później, w czerwcu 1903 roku, jego matka zmarła na nowotwór, pozostawiając Kahlila pod opieką jedynej żyjącej siostry, Marianny. Te tragiczne wydarzenia głęboko wpłynęły na jego życie i twórczość.

Przez większość swojego życia Kahlil Gibran był związany z Mary Haskell, dyrektorką szkoły, która stała się jego mecenaską, redaktorką tekstów i bliską przyjaciółką. Choć byli krótko zaręczeni w latach 1910–1911, nigdy nie doszło do ślubu. Mary Haskell odwołała zaręczyny, preferując rolę oddanej protektorki niż żony. Od 1912 roku Gibran prowadził również niezwykłą, wieloletnią korespondencję z pisarką May Ziadeh. Ich relacja, oparta wyłącznie na listach, nigdy nie przerodziła się w osobiste spotkanie, co nadaje jej wyjątkowy, platoniczny wymiar.

Kariera literacka i artystyczna Kahlila Gibrana

Talent Gibrana został odkryty w Bostonie przez nauczycieli, którzy przedstawili go F. Hollandowi Dayowi, fotografowi i wydawcy. Day dostrzegł potencjał młodego artysty i zaczął wspierać jego rozwój, wykorzystując jego rysunki do ozdabiania okładek książek już w 1898 roku. W wieku 15 lat Gibran powrócił do Libanu, aby studiować literaturę arabską w Collège de la Sagesse. Tam zyskał miano „poety uczelnianego”. W latach 1908–1910, dzięki wsparciu finansowemu Mary Haskell, Kahlil Gibran wyjechał do Paryża, gdzie studiował malarstwo w Académie Julian pod okiem Jean-Paula Laurensa.

Największym dziełem Gibrana, które przyniosło mu międzynarodowe uznanie, jest „Prorok” (The Prophet), opublikowany w 1923 roku. Książka ta stała się jedną z najlepiej sprzedających się książek wszech czasów i do dziś została przetłumaczona na ponad 100 języków, stanowiąc fundament jego światowej sławy. Choć Gibran pisał głównie po arabsku, jego pierwszą książką wydaną w języku angielskim był „Wariat” (The Madman), opublikowany w 1918 roku. W 1920 roku, wraz z innymi poetami emigracyjnymi, Gibran reaktywował stowarzyszenie literackie Pen League (Al-Rabita al-Qalamiyya). Pełnił funkcję przewodniczącego tej organizacji, która odegrała kluczową rolę w rewolucjonizacji literatury arabskiej.

Najważniejsze dzieła i ich znaczenie

• „Prorok” (The Prophet), 1923 – jedna z najlepiej sprzedających się książek wszech czasów, przetłumaczona na ponad 100 języków.
• „Wariat” (The Madman), 1918 – pierwsza książka Gibrana wydana w języku angielskim.

Sztuka wizualna Kahlila Gibrana

Malarstwo Gibrana było przesycone symbolizmem duchowym i mitologicznym. Krytycy sztuki, w tym Alice Raphael, porównywali jego technikę do dokonań takich mistrzów jak Leonardo da Vinci. Gibran prezentował postawę artystyczną klasycysty, stojąc w opozycji do ówczesnych nurtów modernistycznych. Jego talent artystyczny został doceniony już na wczesnym etapie kariery. Pierwsza wystawa jego rysunków odbyła się w 1904 roku w studio F. Hollanda Daya w Bostonie.

Później jego prace były wystawiane w prestiżowych galeriach, takich jak Montross Gallery w 1914 roku oraz M. Knoedler & Co. w 1917 roku, co świadczy o rosnącym uznaniu dla jego talentu wizualnego.

Przegląd wystaw prac Kahlila Gibrana:

Kontrowersje i działalność polityczna Kahlila Gibrana

Twórczość Gibrana często wywoływała kontrowersje i stawiała go w konflikcie z władzą świecką i duchowną. W 1908 roku opublikował powieść „Duchy zbuntowane” (Spirits Rebellious), która zawierała ostrą krytykę zarówno władzy, jak i instytucji kościelnych. W odpowiedzi na tę publikację, gorliwi duchowni publicznie spalili książkę na rynku w Bejrucie. Za swoje poglądy autorowi groziła ekskomunika z Kościoła Maronickiego. Podczas pobytu w Paryżu, Gibran związał się z syryjskimi myślicielami politycznymi, planującymi rebelię przeciwko Imperium Osmańskiemu. Jego antyklerykalne i rewolucyjne pisma doprowadziły do tego, że jego twórczość została oficjalnie zakazana przez władze osmańskie.

Warto wiedzieć: Działalność polityczna Kahlila Gibrana była ściśle związana z jego walką o wolność i niezależność od Imperium Osmańskiego, co odzwierciedlało jego liberalne i rewolucyjne poglądy.

Dziedzictwo i filantropia Kahlila Gibrana

Po śmierci artysty, jego ciało zostało przewiezione do rodzinnej wioski Bsharri w Libanie, zgodnie z jego ostatnią wolą. W dawnym klasztorze Mar Sarkis, na mocy jego testamentu, powstało muzeum dedykowane jego twórczości. Gibran w swoim testamencie zapisał wszystkie przyszłe tantiemy, czyli zyski ze sprzedaży książek, swojej rodzinnej wiosce Bsharri. Środki te miały służyć wspieraniu rozwoju wioski i jej mieszkańców. Do dziś Gibran jest czczony w Libanie jako bohater literacki i narodowy, a jego życie stanowi symbol pomostu między kulturą Wschodu i Zachodu.

Jego twórczość łączy elementy chrześcijaństwa maronickiego z islamskim sufizmem oraz zachodnim romantyzmem, co nadaje jej uniwersalny charakter. Nawet 143 lata po urodzeniu, jego cytaty o miłości, dzieciach i pracy należą do najczęściej przywoływanych w światowej literaturze, świadcząc o ponadczasowości jego przesłania.

Ciekawostki z życia Kahlila Gibrana

Pochodzenie rodziny Gibranów jest owiane pewną tajemnicą. Bardziej prawdopodobne wersje mówią o przybyciu rodu z Damaszku w XVI wieku lub z Akki około roku 1300. Badacze opisują jego twórczość jako fascynującą mieszankę buntu w stylu Nietzschego, panteizmu Williama Blake’a oraz mistycyzmu sufickiego. Po śmierci matki i brata, Kahlil Gibran przez pewien czas pozostawał na utrzymaniu swojej siostry Marianny. Pracowała ona jako krawcowa w sklepie z sukniami, aby umożliwić mu kontynuowanie kariery artystycznej, co świadczy o głębokich więzach rodzinnych i poświęceniu.

Litera „h” w imieniu Kahlil pozostała z nim do końca życia jako swoista pamiątka po amerykańskiej szkole, gdzie nastąpił błąd w pisowni. Bez finansowego i redakcyjnego wsparcia Mary Haskell wiele z jego angielskich dzieł, w tym te najbardziej wpływowe, mogłoby nigdy nie powstać. „Prorok” osiągnął kultowy status, stając się wręcz biblią kontrkultury lat 60. XX wieku. Mimo głębokich przemyśleń filozoficznych widocznych w jego dziełach, Kahlil Gibran konsekwentnie odmawiał nazywania go filozofem, podkreślając swoje artystyczne powołanie. Mimo spędzenia większości życia w USA, nigdy nie przestał identyfikować się ze swoimi libańskimi korzeniami, co podkreślało jego silną więź z ojczyzną, a pragnienie bycia pochowanym w Libanie było wyrazem tej niezmiennej tożsamości.

Kluczowe daty w życiu Kahlila Gibrana

• 1883: Narodziny w Bsharri, Liban.
• 1891: Aresztowanie ojca i konfiskata majątku.
• 1895: Emigracja do Stanów Zjednoczonych.
• 1902: Śmierć siostry Sultany.
• 1903: Śmierć brata Boutrosa i matki.
• 1908: Publikacja „Duchów zbuntowanych”.
• 1910–1911: Zaręczyny z Mary Haskell.
• 1918: Publikacja „Wariata”.
• 1920: Reaktywacja Pen League.
• 1923: Publikacja „Proroka”.
• 1931: Śmierć w Nowym Jorku.

Kahlil Gibran pozostawił po sobie dziedzictwo uniwersalnej mądrości, przypominając nam o głębokich prawdach życiowych, które mogą prowadzić do większego zrozumienia siebie i świata. Jego twórczość, łącząca mistycyzm Wschodu z wrażliwością Zachodu, nadal inspiruje czytelników na całym globie, a jego wkład w literaturę arabską i światową pozostaje nieoceniony.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Kahlil_Gibran