Vitus Bering – odkrywca Cieśniny Beringa

0

Vitus Jonassen Bering (znany w Rosji jako Iwan Iwanowicz Bering) był duńskim żeglarzem i oficerem rosyjskiej marynarki wojennej, który na dzień dzisiejszy (maj 2024) miałby 343 lata. Urodził się w 1681 roku i większość swojego życia poświęcił służbie carskiej Rosji, dowodząc kluczowymi wyprawami badawczymi na Syberię i Pacyfik. Jego małżeństwo z Anną Christiną Pülse zaowocowało dziewięciorgiem dzieci, z których czworo przeżyło dzieciństwo. Bering jest postacią o fundamentalnym znaczeniu dla historii odkryć geograficznych, pamiętanym przede wszystkim za dotarcie do brzegów Ameryki Północnej.

Jako jeden z najwybitniejszych odkrywców swojej epoki, Vitus Bering wniósł nieoceniony wkład w poznanie północnych regionów Ziemi. Jego nazwisko na stałe wpisało się w mapę świata, uwiecznione w nazwach takich jak Cieśnina Beringa, Morze Beringa czy Wyspa Beringa. Artykuł ten przybliża sylwetkę tego wybitnego żeglarza, od jego skromnych początków, przez burzliwe życie prywatne i karierę wojskową, aż po epokowe odkrycia, które na zawsze zmieniły postrzeganie geografii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 2024 roku miałby 343 lata.
• Żona/Mąż: Anna Christina Pülse.
• Dzieci: Dziewięcioro, z których czworo przeżyło dzieciństwo.
• Zawód: Żeglarz, oficer marynarki wojennej, odkrywca.
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie wyprawami, które doprowadziły do dotarcia do brzegów Ameryki Północnej i dokładnego zbadania Cieśniny Beringa.

Podstawowe informacje o Vitusie Beringu

Pochodzenie i wczesne lata

Vitus Jonassen Bering przyszedł na świat w 1681 roku w Horsens, duńskim mieście portowym. To właśnie tam, w otoczeniu morza, kształtowało się jego przyszłe powołanie. Pomimo duńskiego pochodzenia, jego kariera i życie były nierozerwalnie związane z carską Rosją, gdzie funkcjonował pod zrusyfikowanym imieniem Iwan Iwanowicz Bering. Wczesne lata jego życia, choć mniej udokumentowane, z pewnością zaszczepiły w nim pasję do żeglugi, która stała się jego życiowym przeznaczeniem i drogą do sławy.

Data i okoliczności śmierci

Vitus Bering zmarł 19 grudnia 1741 roku, w wieku 60 lat, na bezludnej wyspie nazwanej później jego imieniem – Wyspie Beringa. Ta wyspa, należąca do archipelagu Wysp Komandorskich na Oceanie Spokojnym, stała się miejscem jego ostatniego spoczynku. Okoliczności śmierci były tragiczne i bezpośrednio związane z trudami ostatniej, Wielkiej Ekspedycji Północnej. Pogarszający się stan zdrowia uniemożliwił mu dalsze dowodzenie, a załoga, po rozbiciu statku, musiała stawić czoła wyzwaniom przetrwania na odległej wyspie.

Upamiętnienie w geografii

Dziedzictwo Vitusa Beringa jest trwale utrwalone w nazwach geograficznych, świadcząc o jego niepodważalnym wkładzie w eksplorację. Najbardziej znanym przykładem jest Cieśnina Beringa, kluczowy szlak wodny między Azją a Ameryką Północną. Poza tym, jego imieniem nazwano Morze Beringa, rozległy akwen na północnym Pacyfiku, oraz Wyspę Beringa, miejsce jego śmierci. Lodowiec Beringa i Jezioro Vitus to kolejne dowody na to, jak głęboko jego odkrycia wpłynęły na współczesną mapę świata.

Życie prywatne Vitusa Beringa

Małżeństwo i rodzina

Mimo licznych podróży i obowiązków służbowych, Vitus Bering pielęgnował więzi rodzinne. 8 października 1713 roku poślubił Annę Christinę Pülse. Ich małżeństwo, trwające 18 lat, zaowocowało narodzinami dziewięciorga dzieci. Niestety, rodzina doświadczyła wielu tragedii, a jedynie czworo z potomstwa przeżyło okres dzieciństwa, co stanowiło osobisty ciężar dla Beringa w jego burzliwym życiu.

Rezygnacja z marynarki dla ratowania honoru

W 1724 roku Vitus Bering podjął niespodziewaną decyzję o rezygnacji ze służby w marynarce. Powodem była kwestia honorowa – czuł się upokorzony niską rangą, którą postrzegał jako nieadekwatną do jego doświadczenia i pozycji. Ten krótki, pięciomiesięczny okres bezrobocia był prawdopodobnie trudny finansowo dla rodziny. Ostatecznie, zmuszony okolicznościami, Bering powrócił do służby, co pokazuje jego determinację i przywiązanie do kariery odkrywcy.

Kariera wojskowa i naukowa Vitusa Beringa

Początki na morzu i wstąpienie do rosyjskiej marynarki

Kariera Vitusa Beringa na morzu rozpoczęła się wcześnie; w wieku 15 lat, w 1696 roku, został chłopcem okrętowym. Przez kolejne osiem lat doskonalił swoje umiejętności żeglarskie, pływając po odległych wodach, w tym po Indiach i Holenderskich Indiach Wschodnich. Przełomowym momentem było wstąpienie do nowo tworzonej marynarki wojennej cara Piotra Wielkiego w 1704 roku. Jako podporucznik, pod okiem admirała Corneliusa Cruysa, rozpoczął budowanie swojej imponującej kariery w carskiej flocie.

Pierwsza Wyprawa Kamczacka (1725–1730)

Najważniejszym zadaniem, jakie powierzono Vitusowi Beringowi, było dowództwo nad Pierwszą Wyprawą Kamczacką. Wybrany osobiście przez cara Piotra Wielkiego, miał rozstrzygnąć fundamentalne pytanie geograficzne dotyczące połączenia lądowego między Azją a Ameryką. Ta pięcioletnia wyprawa (1725–1730) doprowadziła do odkrycia cieśniny rozdzielającej oba kontynenty. Choć nie udowodniono definitywnie braku połączenia lądowego, wyprawa dostarczyła kluczowych danych i otworzyła drogę do dalszych badań.

Druga Wyprawa Kamczacka (Wielka Ekspedycja Północna)

Po sukcesie pierwszej misji, Vitus Bering stanął na czele jeszcze większego przedsięwzięcia – Drugiej Wyprawy Kamczackiej, znanej jako Wielka Ekspedycja Północna. Rozpoczęta w 1733 roku, była to jedna z największych ekspedycji naukowych w historii, angażująca setki osób i obejmująca szeroki zakres badań. Głównym celem było dotarcie do brzegów Ameryki Północnej, co udało się osiągnąć w 1741 roku. Dostrzeżenie Góry Świętego Eliasza na Alasce było kulminacją tych wysiłków i znacząco poszerzyło wiedzę o północnych regionach świata.

Osiągnięcia i nagrody Vitusa Beringa

Awans na stopień kapitana-komandora

W grudniu 1731 roku, jako wyraz uznania za trud i wyniki Pierwszej Wyprawy Kamczackiej, Vitus Bering otrzymał nagrodę w wysokości 1000 rubli oraz awans na stopień kapitana-komandora. Ten awans nie tylko podkreślił jego zasługi wojskowe, ale również wiązał się z nobilitacją i uznaniem jego pozycji w rosyjskim społeczeństwie.

Dowództwo nad potężnymi jednostkami

W swojej karierze Vitus Bering dowodził wieloma znaczącymi okrętami rosyjskiej marynarki, w tym 90-działowym liniowcem „Lesnoe” w 1724 roku. Dowodzenie tak potężną jednostką było świadectwem ogromnego zaufania, jakim darzyło go dowództwo, oraz potwierdzeniem jego wybitnych umiejętności nawigacyjnych i dowódczych.

Kluczowe odkrycia geograficzne

Głównym dziedzictwem Vitusa Beringa są jego odkrycia geograficzne. Jego wyprawy doprowadziły do precyzyjnego zbadania i udokumentowania cieśniny, która dziś nosi jego imię, łączącej Azję z Ameryką. Choć Siemion Deżniow przepłynął tę cieśninę 80 lat wcześniej, to właśnie systematyczne badania i naukowe udokumentowanie Beringa nadały tym odkryciom globalne znaczenie i wpłynęły na dalszy rozwój wiedzy geograficznej.

Chronologia życia i kariery Vitusa Beringa

Życie i kariera Vitusa Beringa to pasmo kluczowych wydarzeń, od narodzin po tragiczne zakończenie ekspedycji. Poniższa oś czasu prezentuje najważniejsze momenty jego burzliwego życia.

Zdrowie i trudności w życiu Vitusa Beringa

Choroba i śmierć podczas wyprawy

Ostatnie miesiące życia Vitusa Beringa były naznaczone ciężką chorobą, która uniemożliwiła mu dowodzenie. Podczas powrotu z Ameryki w 1741 roku, jego statek rozbił się, zmuszając załogę do przetrwania na bezludnej wyspie. To właśnie tam, w grudniu 1741 roku, zmarł w wieku 60 lat, będąc ofiarą ekstremalnych warunków i poświęcenia w dążeniu do odkryć.

Problemy logistyczne i głód

Wyprawy Beringa były naznaczone ekstremalnymi wyzwaniami logistycznymi. W 1727 roku jego oddziały doświadczyły dotkliwego głodu podczas transportu zapasów do Okhotska, co wymusiło rekwizycję żywności od lokalnej ludności i postawiło całą wioskę na skraju śmierci głodowej. Te incydenty ukazują brutalne realia ekspedycji i trudne decyzje, jakie musiał podejmować Bering.

Ciekawostki i kontrowersje związane z Vitusem Beringiem

Błąd w portretowaniu

Przez wiele lat za portret Vitusa Beringa uznawano wizerunek innego mężczyzny. Współczesne badania naukowe sugerują, że powszechnie znany portret przedstawia prawdopodobnie jego wuja, kronikarza dworskiego. Ta niejasność dodaje postaci Beringa pewnej tajemniczości.

Niezależne odkrycie a oficjalne uznanie

Historia odkrycia Cieśniny Beringa ilustruje znaczenie oficjalnego udokumentowania. Vitus Bering wpłynął do cieśniny 80 lat po Siemionie Deżniowie, który jako pierwszy ją przemierzył. Jednak to właśnie wyprawa Beringa, dzięki dokładnej dokumentacji i naukowemu uznaniu, stała się fundamentalnym punktem w historii odkryć geograficznych.

Warto wiedzieć: W czasie swojej służby Vitus Bering dowodził między innymi 90-działowym liniowcem „Lesnoe” w 1724 roku, co świadczyło o ogromnym zaufaniu, jakim darzyło go dowództwo rosyjskiej marynarki.

Warto wiedzieć: Podczas Pierwszej Wyprawy Kamczackiej, w 1728 roku, Bering podjął kontrowersyjną decyzję o odwrocie statku „Święty Gabriel” na południe z powodu zbliżającego się lodu, mimo że nie widział wybrzeża Ameryki i nie udowodnił ponad wszelką wątpliwość rozdzielności kontynentów.

Vitus Bering był żeglarzem, który swoją odwagą i poświęceniem otworzył nowe szlaki eksploracji na północnych krańcach świata. Jego życie i dokonania stanowią inspirację do przekraczania nieznanych granic, a trwałe upamiętnienie w nazwach geograficznych jest świadectwem jego nieocenionego wkładu w odkrycia geograficzne i poszerzanie ludzkiej wiedzy o Ziemi.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Vitus_Bering